هنر نورپردازی در شهر نور

هنر نورپردازی در شهر نور

 

James Turrell

کار Turrell، به عنوان سلطان هنرمندان نورپردازی، موجب ارتباط بین نور و فضا شد. در کار او نور و فضا بدون استفاده از کلمات با تماشاگر حرف می زنند و بر چشم، بدن و ذهن بیننده تأثیر می گذارند و موجب بیداری معنوی آنها می شوند.

 Turrell میگوید: "من می خواهم فضایی بوجود آورم که در آن بتوان با نگاه کردن هوشیارانه، به عمق رسید، مثل افکاری که بدون آنکه راجع به آن صحبت کنیم به هنگام نگاه کردن به آتش، به ذهن ما می آید."

" به درون خود نگاه کن و از نور استقبال کن". این جمله بخشی از نصایح مادر بزرگ Turrell می باشد. او در آن زمان نمی دانست که این جمله در آینده چقدر به درد او خواهد خورد.

 Turrell که امروز هنرمند شاخص در رشته نورپردازی است، او یک سری تأسیسات نورپردازی را تولید کرد که راه را به ملکوت بی کران باز می کرد. در حقیقت نور، راه را به سوی ملکوت باز میکرد، او این فضا را فضای آسمانی می نامید. کار Turrell، بر روی فضا و نور است که این دو عنصر مکمل یکدیگر هستند.

از نظر Turrell، نور و نورپردازی جدای از هنر معماری نیست. نور فضا را زنده و فعال می کند و به فضا روح می بخشد. در فضای آسمانی (Sky Space) به وضوح میبینید که فضای داخلی با فضای خارجی در ارتباط است. ایده Turrell در مورد فضای معماری این است که حالت این فضا با نور تغییر می کند ولی کارایی آن نفوذناپذیر است و نور نمی تواند آن را عوض کند.

در سال 1997 او و مهندسین معماری برلین، ابزار نصب ثابت خارجی را ارائه کردند و این ابزار در دفتر مرکزی برج در لایپزیک آلمان مورد استفاده قرار گرفت. طراحی نورپردازی این مکان به گونه ای بود که مستقیماً با سیستم کنترل قدرت ساختمان، کار می کرد. این سیستم بطور اتوماتیک به محرکین محیط خارجی مثل آب و هوا واکنش نشان می دهد و نور را تغییر می دهد و شدت نور و نورپردازی متناسب با این محرکها تنظیم می شود. پس به این ترتیب نورپردازی نما (شیشه ای) در ارتباط مستقیم با شرایط محیط خارجی است.

وقتی آفتاب کم کم غروب می کند، بازی نورها آغاز میشود و نورهای مختلفی تابانده می شود. تأثیر نور نارنجی و قرمز بر صورتی ملایم، انواع آبی ها را بوجود می آورد. نمای ساختمان، یک دیوار جداکننده نیست بلکه یک غشاء نیمه تراوا است که پذیرای محرکات خارجی خاص است که بر نور فضای داخلی ساختمان تأثیر میگذارد. میتوان گفت تأثیر نورهای مختلف مثل انرژی است که در این غشاء تراوا وارد میشود و به این ترتیب فضای داخلی و خارجی درهم می آمیزند.

 مهندسین معماری نورپردازی، هنجارها را می شکنند و ابعاد کارهای معماری را وسیعتر می کنند. علاوه بر این ، معماران نباید حس مورد نیاز فضاهای بزرگتر را نادیده بگیرند و باید به حس روانشناختی در این محیطها اهمیت دهند. Sky Space به این نیاز بدین گونه پاسخ می دهند: آنها نمایی به آسمان و ستاره ها باز می کنند، در دورترین فاصله ممکن، به دور از ازدحام و فضاهای شلوغ نصب می شوند، دید انسانها را باز می کنند به ویژه در شبها ابعاد وسیعتری از اعماق جهان با استفاده از بلوکهای نوری که در معرض دید انسانها نیستند به نمایش گذاشته می شود.

با استفاده از نور الکتریکی، نورپردازی ابعاد وسیعتر و شفافتری می یابد و حضور نور مطلق در شهرها به هنگام شب بدین معناست که ما دیگر نمیتوانیم به درون آن نگاه کنیم یعنی تاریکی نور خیلی زیاد، مانع از آن می شود که فضا را ببینیم و درک کنیم و عمق فضا را درک کنیم و همچنین نور زیاد حساسیت ما نسبت به نور را نیز از بین میبرد. پس ما چگونه می توانیم به درک هوشیارانه نور برسیم؟

"به درون خود نگاه کن و از نور استقبال کن" این یک ایده راهگشا است. پذیرش نور درونی به چه معناست؟! این سئوال با در نظر گیری ظرفیت درونی ما برای پذیرش نوری که در بیرون از وجود ما است مطرح شد. یک سری دیگر از تأسیسات نورپردازی که توسط هنرمندان کالیفرنناییی ارائه شده بود، به این سئوال پاسخ دادند و راهکاری برای پاسخ این سئوال بودند. از سال 1983، Turrell مشغول کار بر روی "dark space" (فضای تاریک) بوده است. به عنوان مثال او تأسیساتی در کارخانه و موزه هنرهای معاصر در لوس آنجلس، تدارک دید و به نمایش گذاشت.

ویژگی مشترک همه این کارها این است که بازدید کنندگان به اتاقی راهنمایی می شدند که کاملا تاریک بود و بعد از چند دقیقه که خود را با محیط تطبیق دادند، نور ضعیفی به چشم آنها می آمد. به نظر می رسید که مناطقی که نور دارند، از میان فضا حرکت می کنند، اما اینها اغلب تصاویری است که توسط تکانه های عصبی در شبکیه چشم انسان، تشکیل می شوند یعنی آثار یک محرک بینایی به درون آورده می شود.

بنابراین در نگاه بازدید کنندگان نور درونی خودشان روشن می شود و با نور قابل مشاهده ای که در خارج وجود دارد و بسیار ضعیف و اندک است، تعامل می کند. ممکن است بیننده احساس ناراحتی کند،  که این نتیجه افزایش حساسیت نسبت به نور درونی و نور برونی در تاریکی است، بنابراین Turrell برای ما اینگونه توضیح میدهد که، بر خلاف روشنایی، تاریکی میتواند به عنوان یک شرایط اولیه، تجربه شود. هنرمندان نورپرداز به تاریکی اهمیت زیادی می دهند چون در تاریکی است که انسان حضور نور را حس میکند.

Turrell میگوید "هیچ جا از حضور نور خالی نیست، حتی جایی که همه نورها خاموش شوند نیز شما هنوز نور را حس می کنید" و در مورد نور و نور غیر مستقیم، اهمیت بسیار زیادی برای حد وسط قائل است. حس کردن نور، در رساندن نور به جایی که بتواند لمس شود، ایده آل است. اینها به چه معناست؟ او طراحی برای نور را تحقیر نور می داند. او همچنین نور را صرفا ابزاری برای روشنایی نمیداند ولی میگوید : "هنر من مربوط به خود نور است. نور وسیله رازگشایی نیست، بلکه خود افشاگر و رازگشا است".

Turrell از نور به عنوان یک منبع طراحی مستقل استفاده میکند و معتقد است نور با شیوه ای بسیار خاص در فضاهای نوری تجزیه می شود. در این روش دیواره های جدا ساز به درون اتاق رانده می شوند و نور بصورت یکپارچه میدرخشد و یک دیوار تَراوای نور را تشکیل می دهد. این دیوار نور به شکل یک فیلم تراوا با سطح مات مشاهده می شود. نگاه از میان آن میگذرد و به فضای درخشان و پرتلالو می رسد و این برای بیننده جذابیت زیادی دارد. فضا پر از نور می شود و به این ترتیب بیننده حس میکند که میتواند نور را به صورت فیزیکی لمس کند. نور حضور فیزیکی پیدا میکند.

  تمام خواص آشنای تزئینی خود را از دست می دهد و به دلیل قابلیت هماهنگی و تنظیم اعجاب انگیز آن به نظر میرسد که حتی از محدوده اتاق نیز عبور می کند و خارج می شود. مرزهای فضایی که در ذهن انسانها شفاف و مشخص بودند، دیگر قابل تشخیص نیستند. مرز کدام است؟ سرآغاز و آستانه تاریکی کدام است، تاریکی ای که به فضایی جدید در پشت خود ختم میشود. مجموع قابلیت ها و تجربیات من چه چیز قطعی و مسلمی را به من آموخته است، سرگردانی و حیرت! ابتدا و انتهای اتاق کجاست؟ درون من؟ یا بیرون از من؟

بار دیگر مسئله درگیری بین فضاهای داخلی و خارجی مطرح است و این امر در اینجا اتفاق افتاده است نه در روزنه های فضایی در آسمان. روزنه های فضایی همیشه بالاتر از خط افق هستند. در مورد Knight Rise نیز روزنه ورودی آن بیضی شکل است و با طرح زمین اتاق هماهنگ است. بازدید کنندگان در Sky space بر روی نیمکتهایی که در امتداد دیوارهای سیمانی قرار گرفته بودند، مینشستند. در شرایطی دیگر اتاق کاملا خالی است و فقط نور خود را دارد.

این نور از بالا به اتاق وارد می شود و در طول روز گاه اشکالی هندسی بر روی سطح دیوار نقش می بندد که فرم این اشکال به محل قرار گرفتن خورشید و شکل روزنه سقف بستگی دارد. البته این نقطه یک پدیده ثانویه است و هیچ ربطی به روشنایی (نور) ندارد. پس حالا چه چیزی جلب توجه میکند؟ بازدیدکنندگان در این اتاق باید به چه چیزی توجه کنند وقتی همه اجسام از دید آنها کنار برده شده است . . .

  ساختمان Caisse des Depots et Consignation در پاریس، که نورپردازی رویایی آن توسط Turrell و با همکاری Herve Descottes انجام شده بود، در اکتبر 2003 افتتاح شد. این کار نورپردازی، چشم اندازی حیرت انگیز را برای پلِ Charles de Gaulle بوجود می آورد. طراحی این ساختمان نوساز توسط آرشیتکتی به نام Christian Hauvette انجام شد و بانک فدرال در آن راه اندازی شد. نمای این ساختمان 107متر ارتفاع داشت و به نظر می رسید که از درون می درخشد.

پنجره های دفتر جلویی با 1800 واحد رنگی نورپردازی شد. این واحدهای رنگی پشت نمای شیشه ای نصب شده بودند و دیوار داخلی مقابل را روشن میکردند. سیستم طوری برنامه ریزی شده بود که رنگها با سرعتی بسیار کند طبق الگوهایی که توسط آرشیتکت ها ارائه شده بود، تغییر کنند. اثر نورها با سیستم DMX که نورهای مورد نظر را بوجود می آورد، نیز کنترل می شوند. این نصب افسون کننده، همانطور که انتظار می رفت جای خود را در بازارهای پاریس باز کرد. ترکیب رنگها و نور، شبیه به هیچ مورد مشابهی در آن شهر نبود و این ترکیب قبلا هرگز دیده نشده بود.

 

  1. شرکت نورپردازی
  2. نورپردازی
  3. نورپردازی نمای ساختمان
  4. نورپردازی بیرونی ساختمان
  5. طراحی نور
  6. نورپردازی مدرن
  7. طراحی نورپردازی
  8. خدمات نورپردازی ساختمان
  9. اجرای نورپردازی
  10. نورپردازی حرفه ای
  11. نورپردازی ساختمان
  12. خدمات نورپردازی
  13. ساختمان لوکس
  14. شرکت های فعال در زمینه نورپردازی
  15. شرکت های نور پردازی در تهران
  16. شرکت طراحی نور
  17. مهندسی نور